DDP, FOB veya CIF arasındaki seçim üç temel konuyu belirler: Navlun, sigorta, gümrük vergisi ve gümrüklemeyi kimin ödeyeceği, riskin alıcıya nerede devredileceği ve ithalatçının kim olacağı. KDV'yi hangi belge üzerinden mahsup edeceğiniz son maddeye bağlıdır. Çin'den mal ithal ederken kullandığımız üç teslim şeklini karşılaştırıyoruz: FOB Yantian, CIF Gdańsk ve kapınıza kadar DDP.
Incoterms 2020 nedir?
Incoterms 2020, Milletlerarası Ticaret Odası'nın (ICC) B2B satış sözleşmelerinde taraflar arasındaki maliyetleri, riskleri ve formaliteleri paylaştıran on bir adet üç harfli kuralıdır. 1 Ocak 2020'den beri yürürlüktedir. Kurallar gümrük vergisi oranlarını veya gümrük prosedürlerini belirlemez; yalnızca bunlardan kimin sorumlu olduğunu düzenler.
Her kural, FOB Yantian veya CIF Gdańsk gibi bir yer adı ile birlikte kullanılır. ICC, belirli bir kurala ait tüm masrafları A9 ve B9 maddelerinde toplamıştır; böylece satıcı ve alıcının ödeyeceği ücretler tek bir yerde görülebilir.
FOB Yantian ne anlama gelir?
FOB (Free On Board), satıcının malları yükleme limanında gemi bordasına teslim ettiği ve riskin orada size geçtiği anlamına gelir. Satıcı ihracat gümrüklemesini yapar. Navlun, sigorta, ithalat gümrüklemesi, gümrük vergisi, KDV ve depoya nakliye süreçlerini siz organize eder ve ödersiniz.
FOB Yantian pratikte, malları Yantian limanında (CNYTN) gemiye yüklediğimiz anlamına gelir. Yükleme anından itibaren kargo, riski ve masrafları size ait olmak üzere taşınır. ICC Academy'ye göre FOB, yalnızca deniz veya iç suyolu taşımacılığında, limandan limana kullanılır.
CIF Gdańsk ne anlama gelir?
CIF (Cost, Insurance and Freight), satıcının varış limanına kadar olan navlunu ve sigortayı ödediği anlamına gelir. Ancak risk, mallar gemi bordasına geçtiğinde yükleme limanında size devredilir. İthalat gümrüklemesi, gümrük vergisi, KDV ve limandan depoya nakliye masraflarını siz karşılarsınız.
CIF Gdańsk, Gdańsk limanına (PLGDN) kadar navlun ve sigortayı ödediğimiz anlamına gelir. C grubu kurallarında teslim yeri ile varış yeri iki farklı nokta olduğundan, risk varış limanında devredilmez (ICC Academy).
CIF'te sigorta varsayılan olarak asgari kapsamdadır, yani Institute Cargo Clauses (C) klozu geçerlidir. Kloz (A) gibi daha geniş kapsamlı bir korumanın sözleşmede ayrıca kararlaştırılması gerekir (ICC). Böyle bir poliçe kapsamındaki hasarlar doğrudan sigorta şirketine bildirilir.
DDP ne anlama gelir?
DDP (Delivered Duty Paid), satıcının malları belirtilen adrese ithalat gümrüklemesi yapılmış, gümrük vergisi ve harçları ödenmiş olarak teslim ettiği anlamına gelir. Risk, mallar adresinizde boşaltmaya hazır şekilde beklediğinde size geçer. Size yalnızca tahliye işlemi kalır.
DDP'de Polonya'daki veya AB'deki kapınıza teslim edilecek mallar için bizden tek bir fiyat alırsınız. Gümrük vergisi ve gümrük işlemleri tarafımıza aittir (Çin'den DDP ithalat). ICC gümrük rehberine göre DDP, gümrük vergisinin satıcı tarafından ödendiği tek Incoterms kuralıdır.
ICC Academy, DDP kuralında satıcının kargoyu sigortalama zorunluluğu olmadığını, ancak teslim yerine kadar tüm riski üstlendiğini belirtmektedir.
FOB, CIF ve DDP'de kim neyi öder?
En temel fark gümrük vergisi ve ithalat KDV'sinde ortaya çıkar: FOB ve CIF'te bunları ithalatçı sıfatıyla siz ödersiniz, DDP'de ise satıcı öder. Deniz navlununu yalnızca FOB'da siz karşılarsınız. Risk FOB ve CIF'te Yantian limanında devredilirken, DDP'de ancak kapınıza ulaştığında devredilir.
| Ödeyen veya sorumlu olan taraf | FOB Yantian | CIF Gdańsk | Kapıya teslim DDP |
|---|---|---|---|
| Yantian'da gemiye yükleme | satıcı | satıcı | satıcı |
| Çin'de ihracat gümrüklemesi | satıcı | satıcı | satıcı |
| Deniz navlunu Yantian → Gdańsk | alıcı | satıcı | satıcı |
| Kargo sigortası | alıcının kararı | satıcı, asgari Kloz (C) | zorunluluk yok, risk satıcıya ait |
| Riskin devri | Yantian'da gemi bordasında | Yantian'da gemi bordasında | alıcının adresinde |
| Polonya'da ithalat gümrüklemesi | alıcı | alıcı | satıcı |
| Gümrük vergisi | alıcı | alıcı | satıcı |
| İthalat KDV'si | alıcı | alıcı | satıcı |
| Limandan kapıya nakliye | alıcı | alıcı | satıcı |
| Alıcı adresinde tahliye (boşaltma) | alıcı | alıcı | alıcı |
Tablo, ICC kurallarına göre yapılan iş bölümünü göstermektedir. Sözleşmenizde kuralı belirlenen yer ve sürümle birlikte belirtiniz; örneğin "FOB Yantian, Incoterms 2020".
İthalatçı kimdir ve bu durum KDV açısından neyi değiştirir?
FOB ve CIF teslimde ithalatçı sizsiniz; dolayısıyla ithalat KDV'sini gümrük beyannamesine istinaden indirim konusu yaparsınız. DDP'de ise ithalatçı satıcıdır: İthalat sırasındaki KDV'yi satıcı öder ve size yaptığı müteakip teslimat Polonya'da vergilendirilir. Bu durumda KDV'yi gümrük belgesiyle değil, satıcının faturasına dayanarak muhasebeleştirirsiniz.
Yasal dayanak Mal ve Hizmet Vergisi Kanunu tarafından sağlanmaktadır:
- İthalat vergisi mükellefi, gümrük vergisini ödeme yükümlülüğü bulunan kişidir (Madde 17, Fıkra 1, Bent 1),
- İthalatta indirilecek vergi, temin edilen gümrük belgesinde belirtilen tutardır (Madde 86, Fıkra 2, Bent 2),
- Üçüncü bir ülkeden sevk edilen malların, aynı zamanda ithalat vergisi mükellefi olan satıcı tarafından teslimi, ithalatın gerçekleştiği ülkede yapılmış sayılır (Madde 22, Fıkra 4).
FOB ve CIF teslim şekillerinde iki seçeneğiniz vardır: İthalat KDV'sini gümrükleme sırasında ödeyip beyannamede indirim konusu yapabilirsiniz. Aktif bir KDV mükellefi olarak, gümrükleme sırasında fiili ödeme yapmaksızın KDV'yi doğrudan beyannamede mahsuplaşma imkânınız da bulunmaktadır (Madde 33a). Bunun şartlarından biri, gümrük beyanının doğrudan veya dolaylı bir temsilci aracılığıyla verilmesidir.
DDP teslimde KDV, fatura tutarının bir parçasıdır. Sözleşmeyi imzalamadan önce gümrük beyannamesinde ithalatçı olarak kimin görüneceğini ve tarafınıza nasıl bir fatura düzenleneceğini mutlaka sorunuz. Standart KDV oranı %23'tür (Madde 146ef, Fıkra 1, Bent 1).
Hangi teslim şeklini seçmelisiniz?
Kendi nakliye komisyoncunuz (freight forwarder), gümrük müşaviriniz ve düzenli bir sevkiyat hacminiz varsa FOB'u tercih ediniz. Navlunun satıcı tarafından rezerve edilmesini, ancak gümrüklemenin sizde kalmasını istiyorsanız CIF ideal bir tercihtir. İlk ithalatınızda, daha küçük partilerde ya da maliyetin tamamını peşinen kesin olarak bilmek istediğinizde ise DDP'yi seçiniz.
- FOB Yantian, navlun üzerinde tam kontrol ve her bir maliyet kaleminde şeffaflık sağlar. Taşıyıcıyı kendiniz seçer ve Çin'den Polonya'ya nakliye sürecini bizzat organize edersiniz.
- CIF Gdańsk, navlun rezervasyonu yükünü üzerinizden alır; ancak risk yine de Yantian'da size geçer. Poliçe kapsamını kontrol ediniz; zira asgari zorunluluk (C) klozu (Institute Cargo Clauses C) düzeyindedir.
- DDP; gümrük vergisini, gümrük işlemlerini ve riskleri kapınıza kadar satıcıya devreder. Tek bir nihai fiyat ödersiniz ve kendi gümrük müşavirinize ihtiyaç duymazsınız.
FOB ve CIF teslim şekillerinde Polonya'da ithalat gümrükleme işlemleri yürütmeniz gerekir. Bu operasyon bünyemizdeki gümrük ekibi tarafından yönetildiğinden, navlunu kendiniz organize ettiğiniz durumlarda dahi gümrükleme işlemlerini bize devredebilirsiniz.
9403 60 alt pozisyonundaki ahşap konsollar gibi sıfır gümrük vergili ürünlerde teslim şekilleri arasındaki fark navlun, risk ve KDV hususlarına indirgenir. Pozitif vergi oranına tabi ürünlerde ise gümrük vergisini kimin finanse edeceği sorusu da devreye girer.
ICC Academy, konteynerli taşımalar ve çok modlu (multimodal) taşımacılık için FCA ve CIP kurallarının daha uygun olduğuna dikkat çeker. FOB ve CIF kuralları ise esas olarak limandan limana taşınan yükler için uygundur. Konteyner bazında alım yapıyorsanız, riskin tam olarak nerede ve ne zaman devredileceğini sözleşmenizde net bir şekilde belirleyiniz.
Mevzuat geçerlilik tarihi: Eylül 2026.