Wybór między DDP, FOB czy CIF rozstrzyga trzy sprawy: kto płaci za fracht, ubezpieczenie, cło i odprawę, gdzie ryzyko przechodzi na kupującego i kto jest importerem. Od tego ostatniego zależy, z jakiego dokumentu odliczysz VAT. Porównujemy FOB Yantian, CIF Gdańsk i DDP pod Twoje drzwi, czyli trzy warunki, na których sprowadzamy towar z Chin.
Czym są Incoterms 2020?
Incoterms 2020 to jedenaście trzyliterowych reguł Międzynarodowej Izby Handlowej (ICC), które w umowie sprzedaży B2B dzielą między stronami koszty, ryzyko i formalności. Obowiązują od 1 stycznia 2020 r. Reguły nie ustalają stawek cła ani procedur celnych, tylko to, kto za nie odpowiada.
Każda reguła występuje z nazwą miejsca, na przykład FOB Yantian albo CIF Gdańsk. ICC zebrała wszystkie koszty danej reguły w artykułach A9 i B9, więc listę opłat sprzedającego i kupującego widać w jednym miejscu.
Co oznacza FOB Yantian?
FOB (Free On Board) oznacza, że sprzedawca dostarcza towar na pokład statku w porcie załadunku i tam ryzyko przechodzi na Ciebie. Sprzedawca odprawia towar w eksporcie. Fracht, ubezpieczenie, odprawę importową, cło, VAT i transport do magazynu organizujesz oraz opłacasz Ty.
FOB Yantian oznacza w praktyce, że ładujemy towar na statek w porcie Yantian (CNYTN). Od chwili załadunku ładunek płynie na Twoje ryzyko i na Twój koszt. Według ICC Academy FOB służy wyłącznie do przewozu morskiego lub śródlądowego, z portu do portu.
Co oznacza CIF Gdańsk?
CIF (Cost, Insurance and Freight) oznacza, że sprzedawca opłaca fracht i ubezpieczenie do portu przeznaczenia. Ryzyko przechodzi jednak na Ciebie już w porcie załadunku, gdy towar jest na pokładzie. Odprawę importową, cło, VAT i transport z portu do magazynu opłacasz Ty.
CIF Gdańsk oznacza, że płacimy fracht i ubezpieczenie do portu w Gdańsku (PLGDN). W regułach grupy C miejsce dostawy i miejsce przeznaczenia to dwa różne punkty, więc ryzyko nie przechodzi w porcie przeznaczenia (ICC Academy).
Ubezpieczenie w CIF to domyślnie minimalny zakres, czyli klauzule Institute Cargo Clauses (C). Szerszą ochronę, na przykład klauzule (A), trzeba uzgodnić w umowie (ICC). Szkodę z takiej polisy zgłaszasz bezpośrednio ubezpieczycielowi.
Co oznacza DDP?
DDP (Delivered Duty Paid) oznacza, że sprzedawca dostarcza towar pod wskazany adres, odprawiony w imporcie, z zapłaconym cłem i podatkami. Ryzyko przechodzi na Ciebie, gdy towar stoi pod Twoim adresem gotowy do rozładunku. Po Twojej stronie zostaje tylko rozładunek.
W DDP dostajesz od nas jedną cenę za towar dostarczony pod drzwi w Polsce lub w UE. Cło i odprawa są po naszej stronie (import DDP z Chin). Według przewodnika ICC o cłach DDP to jedyna reguła Incoterms, w której cło płaci sprzedawca.
ICC Academy dodaje, że sprzedawca w DDP nie ma obowiązku ubezpieczać ładunku, ale ponosi ryzyko aż do miejsca dostawy.
Kto płaci za co w FOB, CIF i DDP?
Najważniejsza różnica dotyczy cła i VAT importowego: w FOB i CIF płacisz je Ty jako importer, w DDP płaci je sprzedawca. Fracht morski opłacasz tylko w FOB. Ryzyko w FOB i CIF przechodzi w porcie Yantian, a w DDP dopiero pod Twoim adresem.
| Kto płaci lub odpowiada | FOB Yantian | CIF Gdańsk | DDP pod drzwi |
|---|---|---|---|
| Załadunek na statek w Yantian | sprzedawca | sprzedawca | sprzedawca |
| Odprawa eksportowa w Chinach | sprzedawca | sprzedawca | sprzedawca |
| Fracht morski Yantian → Gdańsk | kupujący | sprzedawca | sprzedawca |
| Ubezpieczenie ładunku | decyzja kupującego | sprzedawca, minimum klauzule (C) | brak obowiązku, ryzyko po stronie sprzedawcy |
| Przejście ryzyka | na pokładzie w Yantian | na pokładzie w Yantian | pod adresem kupującego |
| Odprawa importowa w Polsce | kupujący | kupujący | sprzedawca |
| Cło | kupujący | kupujący | sprzedawca |
| VAT importowy | kupujący | kupujący | sprzedawca |
| Transport z portu do drzwi | kupujący | kupujący | sprzedawca |
| Rozładunek u odbiorcy | kupujący | kupujący | kupujący |
Tabela pokazuje podział według reguł ICC. W umowie zapisz regułę razem z miejscem i wersją, na przykład „FOB Yantian, Incoterms 2020”.
Kto jest importerem i co to zmienia w VAT?
W FOB i CIF importerem jesteś Ty, więc VAT importowy odliczasz z dokumentu celnego. W DDP importerem jest sprzedawca: to on płaci VAT przy imporcie, a jego dalsza dostawa na Twoją rzecz jest opodatkowana w Polsce. Wtedy VAT rozliczasz na podstawie faktury sprzedawcy.
Podstawę daje ustawa o podatku od towarów i usług:
- podatnikiem z tytułu importu jest osoba, na której ciąży obowiązek uiszczenia cła (art. 17 ust. 1 pkt 1),
- przy imporcie podatkiem naliczonym jest kwota wynikająca z otrzymanego dokumentu celnego (art. 86 ust. 2 pkt 2),
- dostawę towarów wysłanych z państwa trzeciego przez sprzedawcę, który jest też podatnikiem z tytułu importu, uważa się za dokonaną w państwie importu (art. 22 ust. 4).
W FOB i CIF masz dwie drogi: możesz zapłacić VAT importowy przy odprawie i odliczyć go w deklaracji. Jako czynny podatnik VAT możesz też rozliczyć go w deklaracji bez płacenia przy odprawie (art. 33a). Jednym z warunków jest zgłoszenie celne składane przez przedstawiciela bezpośredniego lub pośredniego.
W DDP VAT jest częścią ceny z faktury. Zanim podpiszesz umowę, zapytaj, kto figuruje jako importer w zgłoszeniu celnym i jaką fakturę dostaniesz. Podstawowa stawka VAT wynosi 23% (art. 146ef ust. 1 pkt 1).
Który warunek wybrać?
FOB wybierz, gdy masz własnego spedytora, agencję celną i powtarzalny wolumen. CIF sprawdzi się, gdy chcesz, żeby fracht zarezerwował sprzedawca, a odprawę zostawiasz sobie. DDP wybierz przy pierwszym imporcie, mniejszych partiach albo gdy chcesz znać pełny koszt z góry.
- FOB Yantian daje Ci kontrolę nad frachtem i widoczność każdej pozycji kosztu. Sam wybierasz przewoźnika i organizujesz transport z Chin do Polski.
- CIF Gdańsk zdejmuje z Ciebie rezerwację frachtu, ale ryzyko i tak przechodzi w Yantian. Sprawdź zakres polisy, bo minimum to klauzule (C).
- DDP przenosi na sprzedawcę cło, odprawę i ryzyko aż do drzwi. Płacisz jedną cenę i nie potrzebujesz własnej agencji celnej.
W FOB i CIF potrzebujesz odprawy celnej importu w Polsce. Tę część prowadzi zespół celny w naszej grupie, więc możesz ją zlecić nam także wtedy, gdy fracht organizujesz sam.
Przy towarach z zerową stawką cła, na przykład drewnianych konsolach z podpozycji 9403 60, różnica między warunkami sprowadza się do frachtu, ryzyka i VAT. Przy towarach ze stawką dodatnią dochodzi jeszcze pytanie, kto finansuje cło.
ICC Academy wskazuje, że przy kontenerach i przewozach multimodalnych właściwszymi regułami są FCA i CIP. FOB i CIF pasują przede wszystkim do ładunków przewożonych z portu do portu. Jeśli kupujesz w kontenerze, ustal w umowie dokładnie, gdzie i kiedy przechodzi ryzyko.
Stan prawny sprawdzony: wrzesień 2026.